Der Standard: BE dhe protestuesit në një linjë kundër ligjeve të Ramës për zonat e mbrojtura

Der Standard i kushton një analizë të gjerë protestave në Shqipëri kundër resorteve luksoze që planifikohen në zonën e mbrojtur të Vjosë-Nartës.

Sipas medias austriake, kërkesat e protestuesve për shfuqizimin e ligjit për zonat e mbrojtura dhe atij për investimet strategjike përkojnë me kërkesat që Komisioni Evropian i ka drejtuar prej kohësh qeverisë shqiptare në kuadër të procesit të integrimit.

Artikulli i plotë: 

Në një nga pankartat e protestuesve në Tiranë shkruhet: “Shfuqizoni Ligjin nr. 21 të vitit 2024 për zonat e mbrojtura! Shfuqizoni Ligjin nr. 55 të vitit 2015 për investimet strategjike! Anuloni të gjitha lejet, kontratat dhe vendimet e dhëna mbi bazën e këtyre ligjeve!”

Këto kërkesa godasin në thelb të çështjes. Nëse këto dy ligje nuk do të ishin në fuqi, resortet luksoze të debatueshme që planifikohen në bregdetin shqiptar pranë Vlorës, brenda një zone të mbrojtur natyrore, nuk do të mund të ndërtoheshin.

Komisioni Evropian prej kohësh kërkon që ligji për investimet strategjike i vitit 2015 të shfuqizohet plotësisht, si edhe që ndryshimet e bëra në vitin 2024 për zonat e mbrojtura të tërhiqen. Kjo do të thotë se kërkesat e Komisionit Evropian dhe ato të protestuesve janë në thelb të njëjta.

"Shqetësime serioze"

Megjithatë, qeveria shqiptare nuk ka treguar gatishmëri për t'i zbatuar këto kërkesa.

Në shtator të vitit 2025, Komisioni Evropian deklaroi se, në kuadër të procesit të anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian, "ekzistojnë shqetësime serioze se ligji i ndryshuar për zonat e mbrojtura lejon projekte infrastrukturore që mund të rrezikojnë biodiversitetin dhe zonat Natura 2000".

Për këtë arsye, Komisioni i bëri thirrje Shqipërisë të marrë menjëherë masa për të harmonizuar legjislacionin kombëtar për mbrojtjen e natyrës me acquis-in (legjislacionin) e Bashkimit Evropian në fushën e ruajtjes së natyrës.

Por me sa duket, në Tiranë e kanë kaluar pa e vënë re fjalën "menjëherë".

Në një përgjigje ndaj një pyetjeje të gazetës Der Standard, Agjencia e Medies dhe Informacionit e qeverisë shqiptare shkruan, në përgjigje të pyetjes se kur do të ndryshohet ligji i vitit 2024: "Së pari, nuk ka asnjë nxitim. Ligji është pjesë e kalendarit të negociatave tona për anëtarësimin në BE dhe duhet të përshtatet plotësisht me acquis-in e BE-së deri në fund të vitit 2027".

Më tej thuhet: "Ne jemi të bindur se, në fund, asnjë nga ndryshimet e futura në vitin 2024 nuk do të jetë pjesë e dispozitave që kanë nevojë të rishikohen, pasi ato janë miratuar duke marrë plotësisht në konsideratë legjislacionin përkatës të BE-së. Do ta shohim".

Pak vullnet

Është e qartë se qeveria nuk dëshiron ta ndryshojë fare ligjin e diskutueshëm, megjithëse Komisioni Evropian vitin e kaluar kërkoi "shfuqizimin e dispozitave të papajtueshme të futura me ndryshimet në Ligjin për Zonat e Mbrojtura (Ligji nr. 21/2024), si dhe përfundimin e legjislacionit të vitit 2015 për investimet strategjike."

Konkretisht bëhet fjalë për këtë: Në vitin 2024 u rishkrua një nen i ligjit për zonat e mbrojtura.

Neni i ri lejoi për herë të parë "akomodime me pesë yje (ose të një niveli më të lartë), si dhe infrastrukturën përkatëse brenda zonave të mbrojtura".

U shtua edhe një klauzolë, ku thuhet se kjo vlen: "Pavarësisht nëse kjo është përcaktuar në dekretin me të cilin është shpallur zona e mbrojtur".

Me këtë, qeveria krijoi një "çek të bardhë" për resortet luksoze në kategorinë 5 të zonave të mbrojtura, ku bëhet fjalë për mbrojtjen e peizazhit.

Përpara këtij ligji të vitit 2024, resortet luksoze të planifikuara do të kishin qenë të paligjshme.

Tani, resortet me pesë yje lejohen automatikisht.

Shërbimi për media i qeverisë iu përgjigj pyetjes së Der Standard, nëse pas ndryshimit të ligjeve të vitit 2024, të kërkuar nga BE-ja, ndërtimi i resorteve luksoze nuk do të lejohej më, me këto fjalë: "Zona e diskutueshme nuk ka qenë kurrë një zonë me mbrojtje të rreptë, ku ndërtimi është i ndaluar. Bëhet fjalë për një peizazh të mbrojtur, ku, si sipas ligjit shqiptar ashtu edhe sipas udhëzimeve përkatëse ndërkombëtare për mbrojtjen e natyrës, lejohen ndërhyrje të kontrolluara."

Pyetjes së Der Standard qeveria nuk i përgjigjet fare.

"Kufizohet me paturpësi"

Veçanërisht me një ton të ftohtë dhe cinik, zyra e medias e qeverisë shqiptare iu përgjigj pyetjes lidhur me kërkesën e Parlamentit Evropian për të vendosur një moratorium të menjëhershëm për të gjitha procedurat e reja të dhënies së lejeve dhe projektet e zhvillimit në zonat e mbrojtura.

"A do ta zbatojë qeveria një moratorium të tillë?", pyeti STANDARD.

Zyra e medias u përgjigj:

"Jo. Qeveria nuk ka ndërmend të vendosë një moratorium të përgjithshëm."

Thomas Waitz, drejtuesi i delegacionit të të Gjelbërve në Parlamentin Evropian, i cili u angazhua për kërkesën për një moratorium, tha: "Kryeministri shqiptar Edi Rama i ka premtuar vazhdimisht BE-së se do të mbronte jo vetëm lumin Vjosa, por edhe deltën e tij. Pikërisht tani po ndodh e kundërta. Qeveria shqiptare i justifikon projektet e planifikuara të ndërtimit duke thënë se Vjosa-Narta është vetëm një zonë e mbrojtur dhe jo një park kombëtar, ndërkohë që ishin vetë ata që disa vite më parë e ulën këtë standard mbrojtjeje!"

Waitz vazhdoi: "Kufizohet me paturpësi të përpiqesh të qetësosh situatën duke thënë se projektet gjithsesi nuk kanë leje ndërtimi, kur është qartësisht e dukshme se makineritë e ndërtimit ndodhen tashmë brenda zonës së mbrojtur. Për anëtarësimin e Shqipërisë në BE në vitin 2030 po punohet me shumë gëzim dhe motivim, por qeveria Rama, me mënyrën se si po vepron në Vjosa-Nartë, po krijon pengesa të panevojshme."

Qeveria shqiptare bie gjithashtu në sy për faktin se pyetjeve kritike të gazetarëve u përgjigjet me kundërakuza.

Ajo i shkroi STANDARD-it se procesi i vendimmarrjes është "errësuar nga një fushatë dixhitale kundër një projekti që nuk ekziston", e cila "bazohet në një sërë gjysmë të vërtetash që janë shndërruar vazhdimisht në gënjeshtra gjithnjë e më të mëdha."

Sipas saj, gjithçka duket si "një version distopik i realitetit", sepse "nuk ekziston as një projekt përfundimtar, as një leje ndërtimi dhe as një projekt ndërtimi i miratuar."

Kompania mori leje

Megjithatë, Agjencia për Zhvillimin Territorial e qeverisë shqiptare i konfirmoi STANDARD-it, në mënyrë shumë reale dhe aspak "distopike", se kompanisë Zvërnec South Adriatic Development LLC i është dhënë nga Këshilli Kombëtar i Territorit dhe Ujit një:

-Leje zhvillimi, me Vendimin nr. 41, datë 30 mars 2026, për projektin "Gadishulli i Zvërnecit", një projekt shumëfunksional turistik dhe rezidencial në Zvërnec, Bashkia Vlorë.

Po ashtu, kompanisë i është miratuar edhe:

-Leje ndërtimi, me Vendimin nr. 5, datë 29 prill 2026, për ndërtimin e një gardhi rrethues dhe rrugëve të brendshme të aksesit brenda zonës së projektit.

Në leje thuhet se kjo u kërkua "për të siguruar territorin e projektit."

Pikërisht kjo kompani qëndron pas resortit luksoz të planifikuar, në të cilin dëshiron të investojë edhe dhëndri i Donald Trump-it, Jared Kushner.

Mbetet e hapur pyetja se si do të reagojë Bashkimi Evropian ndaj mënyrës së veprimit të qeverisë shqiptare.

Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, deklaroi së fundmi se BE-ja ka marrë nga qeveria shqiptare garanci se standardet evropiane do të zbatohen.

Biologu i mjedisit Olsi Nika, nga organizata Eco Albania, thotë se ndërtimi i resorteve luksoze do ta shndërrojë të gjithë zonën në një zonë urbane dhe, si pasojë, ajo nuk do të jetë më zonë e mbrojtur e peizazhit.

Sipas tij, aktualisht nuk është e mundur të kundërshtohen vendimet e Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit, sepse ato – ndoshta me qëllim – ende nuk janë publikuar në Fletoren Zyrtare.

Nika shtoi se organizata është e zhgënjyer nga deklarata e Marta Kos.