Wall Street Journal: Shqipëria merr drejtimin e shpëtimit të refugjatëve afganë

Katër muaj pasi trupat e fundit amerikane u larguan nga Kabuli, Uashingtoni mbetet i përhumbur nga tërheqja e tij nga Afganistani, krizat që tani po e ngërthejnë atë vend, nuk ka gjasa të qëndrojnë atje. Megjithatë, nëse ka një histori shpresëdhënëse për të dalë diku nga fatkeqësia afgane e këtij viti, ajo mund të jetë këtu në Ballkanin Perëndimor, një rajon që një brez më parë vuante nga ‘hemoragjia’ e refugjatëve, por që doli përpara verën e kaluar si një strehë e papritur për ata që ikën nga talebanët. Në krye të misionit ka qenë Edi Rama, kryeministri i Shqipërisë. Edhe para rënies së Kabulit, zoti Rama mori vendimin e jashtëzakonshëm për t'u ofruar strehë të përkohshme afganëve të rrezikuar që nuk kanë ku të kthehen tjetër.

Që nga fundi i gushtit, më shumë se 2,000 afganë të tillë dhe familjet e tyre, duke përfshirë lidere të shquara femra, gazetare dhe aktiviste të shoqërisë civile - janë evakuuar këtu nga organizata joqeveritare të palëve të treta. (Ndër OJQ-të e përfshira është Fondi i Ardhmërisë Afganistan, në bordin e të cilit unë shërbej.) Në vend që të përpiqen të fshehin ose minimizojnë këtë fluks të huajsh, udhëheqësit e Shqipërisë i kanë përqafuar me krenari kombëtare. Kur avionët e parë me afganë u ulën në aeroportin e Tiranës këtë verë, kryeministri shqiptar ishte në pistë për t'i përshëndetur ata personalisht.

Për refugjatët e traumatizuar që mbërrinin pa para në një tokë të huaj, prania e zotit Rama ishte një gjest i jashtëzakonshëm, duke treguar se Shqipëria do t'i trajtonte afganët jo si një barrë për t'u duruar, por si mysafirë të nderuar që meritojnë respekt. Për këtë arsye, zoti Rama ndaloi strehimin e afganëve në kampe, përkundrazi t'i akomodojë në një kompleks turistik bregdetar.

Qëndrimi i drejtuesve të Shqipërisë është përputhur në nivel pune. Qoftë në rregullimin e trajtimit mjekësor, shpërndarjen e rrobave dimërore apo organizimin e kurseve të anglishtes, shqiptarët brenda dhe jashtë qeverisë kanë qenë partnerë krijues dhe të palodhur në kujdesin për afganët. Kjo ka qenë edhe më mbresëlënëse duke pasur parasysh burimet e kufizuara të Shqipërisë. Një nga vendet më të vogla dhe më të varfra të Evropës ka qenë ndër më bujarët në përgjigjen ndaj krizës afgane.

“Ajo që kemi bërë nuk duhet të konsiderohet e jashtëzakonshme”, më thotë zoti Rama në një intervistë. "Si mund të kishim bërë ndryshe?"

Në shpjegimin e vendimit për të strehuar afganët, zoti Rama dhe ministrja e Jashtme Olta Xhaçka thirren në përvojat e vetë shqiptarëve me luftën dhe shpërnguljet gjatë trazirave ballkanike të viteve 1990. “Ne e dimë se si është të detyrohesh të largohesh nga shtëpia, nga vendi yt,” thotë zonja Xhaçka. Ata citojnë gjithashtu heroizmin e kombit të tyre në shpëtimin e hebrenjve gjatë Holokaustit. Shqipëria me shumicë myslimane i dha fund Luftës së Dytë Botërore me një komunitet më të madh hebre se më parë.

Cinikët paralajmëruan verën e kaluar se dashamirësia e Shqipërisë do të rezultojë e kundërt, duke provokuar një reagim politik nativist, një kërcënim terrorist ose një vërshim refugjatësh. Asnjë nga këto frikë nuk u materializua. Afganët që vijnë në Shqipëri janë pranuar përmes një procesi të kontrolluar me kujdes dhe në numër të menaxhueshëm. Ata priren të jenë profesionistë të arsimuar me lidhje të ngushta me Perëndimin, lloji i njerëzve të terrorizuar nga ekstremistët islamikë, jo të radikalizuar prej tyre. Për këtë arsye, shumica kanë edhe raste të forta për lëvizje të mëtejshme në SHBA.

Është në interesin e Uashingtonit që Shqipëria të shfajësohet dhe jo të penalizohet për performancën e saj në këtë krizë, dhe para se të shteren kapacitetet e saj bamirëse. Administrata e Bidenit duhet të dërgojë personelin amerikan për të përpunuar pretendimet e refugjatëve të afganëve të evakuuar në Shqipëri, në mënyrë që ata të mos ngecin këtu pafundësisht. Sekretari i Shtetit Antony Blinken i tregoi Kongresit në shtator se kjo do të ndodhte, por ende nuk ka ndodhur.

Në praktikë, administrata Biden i ka dhënë prioritet afganëve të sjellë në bazat ushtarake të SHBA-së sesa atyre të evakuuar në vende të treta si Shqipëria. Por rënia e shtratit në aeroportin e Kabulit verën e kaluar nënkuptonte se ishte shpesh arbitrare nëse dikush përfundonte me një transport të Forcave Ajrore për në Katar apo me një fluturim çarter për në Ballkan.

Tani Ballkani Perëndimor mund t'i kujtojë një Perëndimi të demoralizuar se si duhet të duket lidershipi parimor botëror, dhe pse është ende i nevojshëm.

Burimi: Wall Street Journal

Përktheu: Politiko.al