Rruga drejt integrimit/ Çfarë përfiton Shqipëria nga Konferenca e Parë Ndërqeveritare me BE?

Kreu i grupit parlamentar të PS, Taulant Balla, deklaroi sot nga foltorja e Kuvendit se javën e ardhshme do të mbahet Konferenca e Parë Ndërqeveritare mes Shqipërisë dhe Bashkimit Evropian.

Ndërkohë, edhe presidenti francez Emmanuel Macron dha sinjale pozitive nga zgjidhja e ngërçit mes Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut, për të cilat presidenti u shpreh se është arritur një kompromis mes dy qeverive.

Por, çfarë sjell Konferenca e Parë Ndërqeveritare për Shqipërinë?

Konferenca e Parë Ndërqeveritare i hap rrugë zyrtarisht nisjes së bisedimeve mes vendit kandidat dhe BE-së. Pjesë e konferencës janë përfaqeësues të qeverisë ku përcaktohen edhe kronizat themelore të cilat japin udhëzime për rregullimin e negociatave të anëtarësimit.

Komisioni fillon punën përgatitore të nevojshme. Negociatat zhvillohen midis ministrave dhe ambasadorëve të qeverive të BE-së dhe vendit kandidat.

Faza e parë e konferencës, pëfshin shqyrtimin e legjislacionit të vendit kandidat, për të vijuar më tej me legjislacionin e BE-së që vendi kandidat duhet të miratojë dhe ta zbatojë.

Negociatat e anëtarësimit në BE duhet të përmbyllen përpara se një shtet tjetër të anëtarësohet.

Sa i përket reformave politike dhe atyre ekonomike, vendi kandidat do të mbahet nën monitorim dhe do të vlerësohet për rezultatet e dhëna në zbatimin e tyre.

Elementët e negociatave për çdo kapitull

Screening – Komisioni bën një ekzaminim të detajuar, së bashku me vendin kandidat për secilin kapitull për të përcaktuar sa është përgatitur vendi në këtë fushë. Gjetjet për çdo kapitull, Komisioni ia paraqet vendeve anëtare në formën e një raporti analizues. Konkluzioni i këtij raporti është një rekomandim i Komisionit për të hapur direkt negociatat apo për të vendosur disa kushte të caktuara – fillimisht duhen arritur “standardet e hapjes” ose siç quhen opening benchmarks.

Pozitat e negociimit – para se negociatat të nisin, vendi kandidat duhet të tregojë pozicionin e tij dhe Komisioni duhet të përcaktojë ose të përshtasë një qëndrim të përgjithshëm. Për shumicën e kapitujve Komisioni do të vendosë standarde përfundimtare të cilat duhet të arrihen patjetër nga vendi kandidat që negociatat të konsiderohen të përfunduara. Në rastin e Shqipërisë, mendohet të jetë një start i mirë fakti që është bërë një punë paraprake sa i përket Screening (analizës) me kapitujt që do të hapen të parët, 23 dhe 24 dhe që përfshijnë gjyqësorin dhe reformën nëdrejtësi.

Ritmi i negociatave varet nga shpejtësia e reformave dhe përafrimi i legjislacionit të vendit me atë të BE-së. Edhe pse nuk ka një publikim institucional sa i përket përafrimit të legjislacionit tonë me atë të BE-së, mendohet që kjo shifër të mos e kalojë 30%. Duhet marrë parasysh që kur një kapitull të konsiderohet i mbyllur, legjislacioni i asaj fushe duhet të jetë përafruar 100%.

Përfitimi i fondeve

Strategjia e Zgjerimit 2018 e KE-së parashikon burime financiare për një anëtarësim të suksesshëm të vendeve të Ballkanit. Instrumenti i Paraaderimit (IPA) është instrumenti që u vjen në ndihmë financiarisht këtyre vendeve në përgatitet e tyre për anëtarësim dhe lehtëson bashkëpunimin rajonal dhe ndërkufitar.

Gjatë viteve 2007-2017, KE ka investuar më shumë se 8.9 miliardë euro në rajon nëpërmjet IPA-s. Vetëm për vitin 2018 janë parashikuar 1.07 miliardë euro. Strategjia parashikon që fondet IPA do të përshtaten sipas nevojave të vendeve.

Komisioni ka parashikuar një rritje graduale të fondeve të instrumentit IPA si support për vendet e Ballkanit deri në vitin 2020, aq sa lejon rialokimi i IPA-s.

Nëse hapat e Shqipërisë në periudhën e negociatave do të jenë të qarta dhe të sigurta, edhe mundësitë për të përthithur më shumë fonde, do të rriten.