Rama ‘shqetësohet’ për deklarimin e të ardhurave, FMN: Ndërtimi dhe kromi, burime të mashtrimit me TVSH-në

Ndërkohë që pak ditë më parë, kryeministri Edi Rama njoftoi se do të shënjestrojë të ardhurat e klasës së profesionistëve, sipas së cilit kjo shtresë paguan taksa minimale përkundrejt të ardhurave që i bëjnë të jenë një shtresë e mesme.

Ndryshe nga ajo se çka kryeministri paralajmëroi një raport i ditëve të fundit nga FMN, tregon se shqetësimi më i madh i në sistemin fiskal vjen nga sektorë të tjerë. Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) pak ditë më parë përmbylli vizitën në Shqipëri, të cilën e finalizoi me një raport mbi ekonominë e vendit dhe mënyrën se si qeveria ka reaguar ndaj krizës.

FMN vëren në raport se shqetësimet kryesore në sistemin fiskal të Shqipërisë është sektori i kontraktimit të punëve publike dhe sektori i shfrytëzimit të minierave të kromit.

Sipas raportit të përgatitur nga FMN analizuar nga BIRN, këta dy sektorë të cilët kontrollohen nga një numër biznesmenësh të lidhur me politikën, paraqiten si “burime madhore të mashtrimit me TVSH-në”.

Nga ana tjetër, raporti thekson se edhe ndërtimi vlerësohet si një ndër sektorët që shmang detyrimet tatimore. Raporti këshillon “fokusimin në sektorin e ndërtimit” teksa vëren se edhe sektori i shfrytëzimit të minierave të kromit është një burim i madh i mashtrimit me TVSH-në.

Fokusi i raportit qëndron te ndërtimi i objekteve jorezidenciale, të tilla si rrugë, shkolla apo projektet e Rilindjes Urbane.

“Ndërsa nënraportimi i TVSH-së është i gjithëpërhapur në të gjithë ekonominë shqiptare, sektori i ndërtimit qëndron më vete si veçanërisht problematik. Shënjestro sektorin e ndërtimit për vëmendje të veçantë dhe shqyrto mundësinë e vendosjes së një regjimi ‘përgjegjësie të përmbysur’ për të parandaluar humbjet e taksave në zinxhirin e furnizimit nga nënkontraktorët,” shton FMN.

BIRN në analizën e bërë ka shpjeguar një përllogaritje që i mungon raportit të FMN. Skemat të cilave ajo u referohet nuk janë thjesht shmangie fiskale, janë mashtrim fiskal. Dhe ky mashtrim fiskal dukshëm nuk kryhet nga kompani të vogla dhe të pakapshme, por nga kontraktorët e mëdhenj të punëve publike.

Skema funksionon pak a shumë kështu: Një kontraktor merr një kontratë nga një ent qeveritar, fjala vjen, Autoriteti Rrugor Shqiptar. Bashkë me kontratën, ai merr edhe rolin e agjentit tatimor. Pra i faturon punimet me 20% TVSH Autoritetit Rrugor dhe TVSH-në e marrë nga Autoriteti, ia derdh tatimeve. Por kontraktori në fjalë ka edhe TVSH të zbritshme. Ai merr fatura nga furnitorë të ndryshëm, për mallra dhe shërbime.

Vetëm se në Shqipëri, ka shumë raste që këto fatura lëshohen nga kompani të paqena, të cilat, pasi lëshojnë fatura prej miliona eurosh, “braktisen” nga pronarët e tyre. Tatimet mund t’i identifikojnë këto kompani dhe t’i çojnë në ndjekje penale, por ndërkohë, dënimi i pronarëve të tyre me disa muaj burg vështirë se e zhbën dëmin prej miliona eurosh që kanë pësuar taksapaguesit.

Kontraktorët që pranojnë fatura dukshëm të falsifikuara, nga kompani pa aktivitet real, nuk kanë përgjegjësi ligjore, sepse ata supozohet se ia kanë paguar faturën me TVSH të plotë këtyre kompanive, ndërsa janë këto kompani përgjegjëse se pse nuk e kanë derdhur TVSH-në në Tatime.

Zgjidhja për këtë situatë, sipas FMN-së, është që të zbatohet ngarkesa e përmbysur e TVSH-së, në të cilën, kompania kontraktore mban detyrimin për pagimin e TVSH-së, kur nënkontraktorët e saj dështojnë ta paguajnë.

“Kjo skemë mbron përkundrejt nën-kontraktorëve poshtë në zinxhirin e furnizimit, të cilët supozohet se faturojnë TVSH, por pastaj zhduken,” thotë FMN.