Associated Press: Si po përfshihet SHBA-ja në krizën politike Iran-Shqipëri?

Shqipëria ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin dhe dëboi diplomatët e saj pas sulmit kibernetik të 15 korrikut i cili zgjati thuajse një muaj dhe paralizoi faqet zyrtare të institucioneve qeveritare dhe portalit e-Albania.

Sulmit kibernetik të Iranit ndaj Shqipërisë iu kundërpërgjigj edhe SHBA-ja e cila vendosi sanksione ndaj ministrit të Inteligjencës Esmail Khatib.

Një artikull i Associated Press tregon se si SHBA-të po ndikojnë në raportin mes Shqipërisë dhe Iranit. Teherani ka akuzuar Uashingtonin se ka ndezur konfliktin. Nga ana tjetër, qeveria iraniane thotë se Shqipëria po bëhet strehë e MEK-ut, bazës së muxhahedinëve, të cilët Teherani i akuzon si grup kriminal e terroristë.

Si ndikoi sulmi kibernetik në Shqipëri?

Sulmi kibernetik ndodhi më 15 korrik, duke mbyllur përkohësisht shumë shërbime dhe faqe interneti dixhitale të qeverisë shqiptare.

Kryeministri shqiptar Edi Rama tha në fillim të këtij muaji se qeveria shqiptare vendosi nëpërmjet “provave të pamohueshme” se ishte një “agresion shtetëror” nga katër grupe të orkestruara nga Irani.

Qeveria shqiptare i dha zyrtarisht stafit të ambasadës iraniane në Tiranë, përfshirë personelin diplomatik dhe të sigurisë, 24 orë për t'u larguar nga vendi.

Si e mbështetën SHBA-ja Shqipërinë?

Qeveria amerikane nxitoi të mbështeste Shqipërinë aleaten e NATO-s me fjalë dhe veprime.

Përveç dënimit të sulmit kibernetik, Uashingtoni të premten vendosi sanksione ndaj ministrisë së inteligjencës së Iranit, përveç ministrit të inteligjencës Esmail Khatib, për ato që i quajti "aktivitete kibernetike keqdashëse".

Uashingtoni futi në listën e zezë disa kompani që i akuzoi për prodhimin dhe transportin e dronëve iranianë në Rusi, të cilët SHBA pretendon se do të përdoren në luftën në Ukrainë.

Kjo vjen në mes të përpjekjeve të Teheranit dhe Uashingtonit që nga prilli 2021 për të rivendosur marrëveshjen e tyre bërthamore të vitit 2015, e braktisur në vitin 2018 nga SHBA dhe e ndjekur nga vendosja e sanksioneve gjithëpërfshirëse.

Si u përgjigj Irani?

Misioni i Iranit në OKB dhe ministria e tij e jashtme mohuan ato që i quajti pretendime "të pabaza", duke thënë se Teherani është akuzuar në mënyrë të rreme për ngritjen e sulmit kibernetik.

Në një letër drejtuar qeverisë shqiptare dhe shefit të OKB-së Antonio Guterres, misioni i Iranit tha se policia shqiptare hyri me forcë në ambasadën iraniane në Tiranë, një veprim që Teherani tha se shkel ligjin ndërkombëtar dhe marrëdhëniet konsullore.

Ministria e Jashtme iraniane shkoi të shtunën një hap më tej, duke thënë se Shqipëria është bërë “viktimë e një skenari të krijuar nga Uashingtoni kundër Republikës Islamike të Iranit”.

Ministria e Jashtme tha se SHBA-ja ka mbështetur, dhe ka trajnuar dhe pajisur në internet një grup “terrorist”, i cili vepron “si një mjet i SHBA-së në zbatimin e akteve terroriste, sulmeve kibernetike dhe luftës psikologjike kundër qeverisë dhe kombit të Iranit”.

Kush është grupi ‘terrorist’ i përfshirë?

Pretendimi i Iranit për përfshirjen e SHBA-së lidhet me një grup të njohur si Mojahedin-e Khalq (MEK), të cilin Teherani e konsideron një organizatë "terroriste" për një varg bombardimesh, atentatesh dhe sulmesh të armatosura në tokën iraniane gjatë Luftës Iran-Irak në 1980.

Irani thotë se MEK është përgjegjës për vdekjen e 17,000 iranianëve, shumë prej tyre gra dhe fëmijë, dhe gjithashtu ka futur në listën e zezë dhjetëra zyrtarë amerikanë për mbështetjen e grupit që bën thirrje për përmbysjen me forcë të establishmentit aktual iranian.

Me mbështetjen dhe koordinimin e SHBA-së, MEK është kryesisht i bazuar në Shqipëri, përveç disa vendeve të tjera evropiane, një prani që ka kontribuar prej vitesh në prishjen e marrëdhënieve midis Iranit dhe vendeve pritëse.

MEK u përcaktua gjithashtu një grup "terrorist" nga SHBA dhe Bashkimi Evropian, por u hoq nga lista më shumë se një dekadë më parë pasi hoqi dorë nga dhuna.