Si po e raporton Ukrainën gazeta ruse, fituese e çmimit "Nobel për Paqe"

Një vit më parë, Dmitry Muratov, kryeredaktori i gazetës së pavarur ruse 'Novaya Gazeta', ndau Çmimin Nobel për Paqe me gazetaren filipinase Maria Ressa, bashkëthemeluese e 'Rappler', një botim dixhital në Manila. Për tre dekada, nën udhëheqjen e Muratov, gazeta ka sfiduar kërcënimet e jashtëzakonshme pasi mbulon korrupsionin e qeverisë dhe biznesit, politikën e Kremlinit dhe konfliktin e armatosur nga Çeçenia në Ukrainën lindore. Disa nga gazetarët e saj më të shkëlqyer kanë paguar me kokë [çmimin përfundimtar] për punën e tyre: në vitin 2006, shkrimtarja Anna Politkovskaya u qëllua për vdekje në ndërtesën e saj të banesës.

Teksa forcat e armatosura ruse qëlluan mbi Kiev, Kharkiv dhe shumë qytete dhe qyteza të tjera, Muratov premtoi dhe u zotua në rrjetet sociale se gazeta do të botonte numrin e saj të ardhshëm në gjuhën ukrainase dhe ruse. Muratov ka dhënë një intervistë (përmes email-it) me "The New Yorker". Ai është pyetur për pustimin rus të Ukrainës, dhe është shprehur duke thënë:

U mblodhëm në redaksi disa orë më herët. Të gjithë e kishin kuptuar qartë se Putini, me vendimin e tij, kishte shkatërruar të ardhmen e brezave të rinj dhe se ne në asnjë mënyrë nuk do ta mbështesim këtë luftë. Drejtuesit e zyrës sonë sollën parzmore dhe helmeta nga magazina - e cila kishte disa vite që rrinte boshe. Menjëherë filloi presioni ndaj 'Novaya Gazeta' dhe mediave të tjera. Ka arritur në pikën e absurditetit. Ne morëm një urdhër për të ndaluar përdorimin e fjalëve "luftë", "pushtim", "ndërhyrje". Megjithatë, ne vazhdojmë ta quajmë luftë. Jemi në pritje të pasojave.

Muratov u pyet për deklaratat e ministrit të Jashtëm rus, Sergej Lavrov i cili tha trupat ruse do të "çlironin" popullin e Kievit.  Por a ka ndonjë mënyrë për të vlerësuar se sa efektive është kjo propagandë me popullin rus?

Elita në pushtet, duke përfshirë ministrin e Jashtëm Lavrov, u shfaq para gjithë botës si njerëz krejtësisht të varur, njerëz që i përkulen plotësisht vullnetit të Presidentit Putin. Duket se ata e kanë konsumuar propagandën e tyre dhe e kanë besuar.

Ndërsa në lidhje me protestat e rusëve, kryeredaktori i gazetës tha:

"Populli nuk e mbështet vërtet luftën, veçanërisht luftën me Ukrainën. Më shumë se një e treta janë kategorikisht kundër veprimit ushtarak. Nuk ka tubime në mbështetje të luftës. Tashmë, një milion njerëz kanë nënshkruar një peticion "Jo luftës" në platformën Change.org. Fjalën e tyre e kanë thënë edhe intelektualët rusë: shkrimtarë, skenaristë, gazetarë, shkencëtarë. Gati tridhjetë botime të pavarura ende ekzistuese lëshuan njëkohësisht një deklaratë për pamundësinë e luftës. Pra, këtë herë, indiferenca zakonore e shoqërisë mungon."

Pyetja: Nga jashtë, duket se Putini nuk i duron mendimet e kundërta mes këshilltarëve të tij apo oligarkëve. Ai duket se ka llogaritur se mund të absorbojë sanksionet perëndimore. A ka ndonjë frenim, ndonjë pengesë për marrjen e tij në Ukrainë, apo pjesën më të madhe të Ukrainës?

Muratov : Putini nuk i beson Perëndimit. Ai është sinqerisht i hutuar nga të folurit për "vlerat perëndimore". Ai blen me shumicë ish-kancelarët, kryeministrat dhe ministra nga Evropa, duke i vendosur ata në bordet e kompanive ruse shtetërore ose afër shtetit. Ata kanë një çmim, por nuk kanë vlera: Unë do të thosha se kështu mendon ai.

Muratov theskoi se i druhet se sa larg mund të shkojë Putin:

Sa i përket faktit nëse ka ndonjë lloj frenimi për të pushtuar Ukrainën, mendoj se është shumë e vështirë. Sa larg është i gatshëm të shkojë Putin, kjo nuk dihet nga askush. Natyrisht, ai po përpiqet të realizojë konceptin e tij për strukturën e botës dhe Ukrainës. Dhe për këtë ai ka një ushtri. Nuk kam shumë shpresë për negociatat e Ukrainës me Vladimir Medinsky, ish-ministrin tonë të kulturës, i cili është i apasionuar pas parimit se "e vërteta është ajo që është e dobishme për Rusinë".

Por sipas kryeredaktorit të gazetës, cili është plani i Putin? Muratov thotë:

Kjo është një pyetje e vështirë. Mendoj se plani është të ndajë Ukrainën. Me pjesën perëndimore të vendit, qendra e së cilës është Lviv, mendohet, le të jetojnë si të duan. Ukraina Qendrore, me qendër në Kiev, do të ketë qeverinë që kërkon Putini, një qeveri e orientuar nga Moska dhe jo nga Perëndimi. Dhe, sa i përket lindjes, i gjithë Donbasi do të pranohet në Rusi. Rreth tetëqind mijë njerëzve atje sapo u dhanë pasaporta ruse.

Vazhdimi i intervistës:

Pyetja: Putin ka qenë në pushtet për njëzet e dy vjet. A është veprimi i tij në Ukrainë në përputhje me gjithçka që keni parë në të kaluarën - apo ka pasur një ndërprerje? Pse e ka bërë këtë, pavarësisht nga të gjithë shembujt që na thonë se pushtimi nuk është thjesht një gabim moral, por, në mënyrë të pashmangshme, një fatkeqësi strategjike?

Muratov: Nuk e di se mbi çfarë informacioni Putin e mori këtë vendim për të pushtuar. Sigurisht, kjo lidhet me ultimatumin e tij drejtuar SHBA-së, për moszgjerimin e NATO-s. Shumica e qytetarëve rusë nuk e kuptojnë këtë kërcënim: NATO nuk e ka sulmuar kurrë Rusinë. Versioni për marrjen e pushtetit nga fashistët ukrainas - kjo gjithashtu nuk është e qartë. Njerëzit po pëshpëritin: A nuk është Zelensky hebre? Putin shkoi në luftë kundër një vendi që humbi tetë milionë njerëz në Luftën e Dytë Botërore. Mund të supozoj vetëm se për të Lufta e Dytë Botërore nuk ka përfunduar dhe se ai personalisht dëshiron ta fitojë atë.

Pyetja: Kam lexuar gazetën 'Novaya' këtë mëngjes dhe ka disa pjesë të shkëlqyera. Më tregoni se çfarë është ende e mundur për dokumentin tuaj në vazhdim. A keni gazetarë në Ukrainë? Dhe çfarë po ju thonë ata për ndjenjën e tyre të ngjarjeve?

Muratov: Ne do të vazhdojmë të punojmë për aq kohë sa të mundemi. Ne kemi mbi tridhjetë milionë lexues në rrjetet sociale. Në ditët e fundit, ne kemi pasur më shumë se katër milionë e gjysmë shikime në faqen tonë. Mendoj se jemi në një periudhë shumë të vështirë. Kjo sepse ne nuk ia vumë veshin rekomandimit të shtetit për të përfshirë këndvështrimin zyrtar në vlerësimin tonë të ngjarjeve. Ne punojmë sipas standardeve tona. Ne u besojmë korrespondentëve tanë specialë që punojnë në Ukrainë dhe njerëzve në redaksinë tonë, të cilët verifikojnë çdo fakt. Jam shumë i shqetësuar për gazetarët tanë që punojnë në zonën e luftës dhe në zonat kufitare—dhe për ata që mbulojnë protestat në Moskë. Shpresoj t'i mbajmë të gjithë të sigurt.

Pyetja: Çfarë prisni në javët në vazhdim për gazetën 'Novaya'?

Muratov: Të gjithë ramë dakord, në redaksinë, që gjëja kryesore është të mos zhgënjejmë – që të mos tradhtojmë lexuesit tanë, të cilët kanë nevojë për informacion të vazhdueshëm dhe të verifikuar. Ne nuk do të bëhemi propagandistë. Ne respektojmë sovranitetin e Ukrainës dhe sovranitetin e gazetës 'Novaya'.

Pyetja: Pushtimi nuk ka shkuar ashtu siç e imagjinonte Putini. Ka pasur shumë humbje ruse. Ekonomia ka rënë në krater. Vendi është, në shumë mënyra, i izoluar. A mund të çojë kjo në humbjen e pushtetit të Putinit?

Muratov: Putin nuk do të largohet kurrë nga pushteti me vullnetin e tij. Votimi [2020] për amendamentet në kushtetutën ruse, të cilat e lejuan atë të vazhdojë mandatin e tij si President, u bë për të një lloj referendumi. Sipas shifrave zyrtare, ai mori 77.9% të votave dhe kjo i jep atij besim në legjitimitetin e tij. Rrethimi i tij është mjaft i bindur se "Pa Putin, nuk ka Rusi". Këtë e ka thënë kryeparlamentari i Dumës. Por brezat e rinj të rusëve, të cilëve tani po u hiqet bota dhe e ardhmja, nuk e besojnë më këtë.